Bezoek aan Cava-producent Freixenet

20 jaar geleden zag ik ze al in de Nederlandse supermarkten staan, naast andere flessen bubbeltjeswijn:
Donkere flessen met daarop dreigende teksten als Cordon Negro en Freixenet. Op dat moment wist ik weinig van Spanje en van Spaanse wijn en had ik geen idee dat Freixenet een bodega was die toen al grootschalig het Spaanse alternatief voor Champagne produceerde.
In de jaren 50 heette deze drank ook nog Champan of (op zijn Catalaans) Xampan, maar na protesten van franse zijde moest men een andere naam verzinnen en kwam men uit op de naam Cava.

Afgelopen week bezocht ik het hoofdkwartier van Freixenet. Een modernistisch, opvallend gebouw, aan het spoorwegstation van de hoofdstad van de Cava; Sant Sadurni d'Anoia, op 40 kilometer van Barcelona.

Nu is Freixenet niet de oudste Spaanse Cavaproducent. Die eer wordt opgeëist door buurman en grote concurrent Codorniu, waar ik vorig jaar op bezoek ben geweest, maar wel degene die de grootste hoeveelheden Cava verkoopt. Dit is voornamelijk te danken aan de verkopen buiten Spanje, waar Freixenet zijn grote concurrent de loef afsteekt.
In Spanje is Freixenet superbekend, niet in het minst door de jaarlijkse reclamecampagnes tijdens de kerst/nieuwjaarsperiode waar men vanaf 1977 bekende personen zols Liza Minelli, Gene Kelly, Paul Newman, Sharon Stone, Kim Basinger, Penelope Cruz en Martin Scorcese voor heeft ingeschakeld.
Freixenet verkoopt 200 miljoen flessen Cava per jaar en heeft in zijn kelders (oftewel Cavas in het Spaans, vandaar de naam) een kleine 120 miljoen flessen die liggen te rijpen om in de komende jaren op de markt te worden gebracht. Verder liggen de meest bijzondere exemplaren uit het verleden ook nog te wachten op een bijzondere gelegenheid om geopend te worden.

Een bezoek aan Freixenet gaat dan ook, net als bij buurman Codorniu, gepaard met een treinritje door de kelders waar inderdaad onafzienbare rijen met flessen liggen.
Tijdens de rondleiding was duidelijk te zien dat Freixenet een geoliede verkoopmachine is, gebaseerd op de fundamenten die door de familie Ferrer in het begin van de 20e eeuw gelegd zijn. De rondleiding zelf werd door een vriendelijke medewerker gedaan, maar het was duidelijk te zien dat dit echt op de automatische piloot ging.

Het meest verbazingwekkende moment maakte ik echter mee toen werd verteld hoe de man die Freixenet in de eerste helft van de 20e eeuw op het succesvolle Cavapad had gezet aan zijn einde was gekomen.
In niet meer dan 10 seconden werd slechts gemeld dat Freixenet bijna op had gehouden te bestaan nadat deze Pere Ferrer in 1936, samen met zijn oudste zoon, in de Spaanse burgeroorlog was omgekomen. Het bedrijf is uiteindelijk gered door zijn weduwe (Dolors Sala, waar de Freixenet Cava DS naar genoemd is) en haar dochter. In de jaren 50 is het vervolgens op het internationale succespad gezet door kleinzoon Josep Ferrer. Maar hoe is de oude Pere Ferrer dan omgekomen vraag je je af?

Zoals gebruikelijk wordt er hier weinig ruchtbaarheid gegeven aan zaken die tijdens de burgeroorlog (1936-1939) en tijdens de Franco-dictatuur daarna (1939-1975) zijn voorgevallen.
Thuisgekomen was het op Internet dan ook even goed zoeken, maar uiteindelijk kwam ik erachter dat vader en zoon zonder enig vorm van proces tijdens het begin van de burgeroorlog met nog 22 anderen uit het dorp geëxecuteerd zijn. En dan niet door Falangisten van Franco, maar door zijn democratisch gekozen tegenstanders. Een aantal van deze executeurs zijn op hun beurt in 1939 weer door de mannen van Franco op dezelfde manier aan hun einde gekomen. Zo blijkt weer eens dat de 20e-eeuwse
Spaanse geschiedenis absoluut geen zwart-wit verhaal is, vandaar dat een groot bedrijf als Freixenet nog steeds in Spanje gevoeligheden wil vermijden en men zelfs over het overlijden van de oprichter er het zwijgen toe doet.

Dan weer terug naar de tour, en waar het eigenlijk om te doen is bij een bezoek aan een wijnmaker; het proeven van de wijnen.

Aan het einde van de tour kregen wij eerst een glas Cordon Negro voorgezet, samen met Carta Nevada het commerciële succesnummer van Freixenet in Spanje, maar vooral in het buitenland. Voor mij is dit een Cava die prima te drinken is, maar niet echt bijzonder. Een fles Cordon Negro kost in Spanje in de supermarkt tussen de 6 en 7 Euro.
Na dit aperitief nog eens 2 meer bijzondere Cava's gedronken. Als eerste de eerder genoemde Cuvee D.S. Brut Reserva. Een Cava die 4 jaar op de fles gerijpt is en hier in de winkel rond de 20 Euro kost. Een bijzondere Cava met een lange afdronk, maar
niet helemaal mijn ding. Is niet zo fris zoals ik graag een Cava drink en smaakt een beetje belegen naar mijn smaak. Ik was meer gecharmeerd van de Reserva Real, speciaal voor het Spaanse koningshuis in het leven geroepen, die in de Spaanse wijnhandel voor rond de 25 Euro verkocht wordt. Een complexe, maar toch frisse, droge, Cava met karakter.
Al met al is Freixenet een bodega waar je ontzag voor mag hebben gezien hun commerciële aanpak en hun succes, maar vind ik het zelf toch interessanter om bij kleinere, meer intieme bodega's op bezoek te gaan, waar je nog echt een persoonlijke behandeling krijgt.

Wijn proeven in Alella

In het al eerder beschreven wijngebied Alella zijn er enkele wijnhuizen die goede tot zeer goede wijnen maken.
Een bodega die zijn best doet steeds betere wijnen te maken, en daarin ook goed slaagt, is Alta Alella. Een wijnhuis dat zeer goed verstopt ligt tussen de heuvels vlakbij Barcelona. Om er te komen moet je eerst door de nieuwe wijken van het dorp Alella navigeren om vervolgens via een zanderige landweg in een soort oase terecht te komen. Vandaag had men de open dag voor klanten en er was zo'n massale opkomst dat de (over het algemeen boven modale) auto's voor 1 keer per jaar in de wijngaarden geparkeerd moesten worden.

In de moderne behuizing was het ondanks de drukte een zeer relaxte sfeer. Geen drukdoenerij, ondanks de vele up-market bezoekers, en daar houden wij wel van.

De best gewaardeerde en ook duurste wijnen van Alta Alella zijn de witte Lanius, gemaakt van Pansa Blanca, Chardonnay, Sauvignon Blanc en Viognier, en de rode Orbus, die voor 100% uit Syrah bestaat. Verder maakt men goede Cava, waarvan de Privat Reserva Brut Nature de beste prijs/kwaliteit verhouding heeft. De nieuwe aanplant laat zien dat men van plan is om de bescheiden productie van 60.000 liter in de toekomst te verhogen.

Naast deze en vele andere wijnen van Alta Alella waren er ook wijnen van de bodega Mas Igneus aanwezig. De gastheer blijkt namelijk 50% eigenaar te zijn van dit wijnhuis uit de Priorat, de andere 50% zijn in handen van de wijnmaker van het ecologische Albet i Noya. Ook de wijnwereld blijkt heel klein te zijn. Mijn favoriet van deze bodega is de witte Mas Igneus FA 104, gemaakt van Garnacha Blanca. De 2008-editie is wat mij betreft uitstekend te drinken, een echt op hout gelegen krachtpatser.
Dat de combinatie van wijn en eten steeds belangrijker wordt hebben ze bij Alta Alella ook begrepen. Meerdere restaurants uit de omgeving hadden de gelegenheid gekregen om via tapas-gerechten een voorproefje uit hun keuken te krijgen. Men had er nog als prijsvraag aan gekoppeld welk gerecht het beste bij de nieuwe Syrah van Alta Alella past.

Al met al een zeer geslaagde open dag voor de bezoekers. Laten we hopen dat het voor de organisatoren ook geslaagd is geweest, dan herhalen ze dit volgend jaar vast weer.
Heb je belangstelling om onder begeleiding dit gebied te bezoeken kijk dan hier.

Wijngaarden in een wereldstad

Wat veel bezoekers van Barcelona niet weten is dat deze metropool omringd wordt door vele wijngebieden.
Binnen een straal van 150 kilometer om de stad liggen maar liefst 12 verschillende Catalaanse gebieden die de kwaliteitstitel " Denominacion de Origen" mogen voeren (DO, vergelijkbaar met AC, de Franse Appellation Contrôlée).
Vandaag een impressie van het kleinste van deze wijngebieden, dat tevens het dichtst bij Barcelona ligt en door de oprukkende woningbouw vrijwel onderdeel van de stad is: Alella.

100 jaar geleden was de plaats Alella en het eromheen liggende gebied een oase van rust. Tegen de heuvels gelegen en met uitzicht op zee was het (en is het nog steeds) één van de favoriete plekken van de welgestelden uit Barcelona. Gaudi is hier vaak in zijn jongere jaren te gast geweest bij een van zijn latere opdrachtgevers, dhr. Vicens, waarvoor hij Casa Vicens voor ontworpen heeft.

Alella is een van de weinige Spaanse wijngebieden waar stille witte wijn het belangrijkst is, alhoewel in de afgelopen jaren er tevens goede rode wijnen en een aantal zeer aardige rosados (rosé's) gemaakt worden. De meeste bodega's maken ook Cava.
De druif waar men het meest trots op is de Pansa Blanca, een autochtone druivenras die in andere Catalaanse gebieden bekend staat als Xarel-lo. Door het bijzondere sub-klimaat en de bodem van wit granietzand (in de dichtbij de zee gelegen wijngaarden) danwel kalksteen (in hoger gelegen wijngaarden) geeft de Pansa Blanca echter een heel ander resultaat op dan de Xarel-lo in b.v. de Penedes.

Het voor wijnbouw beschikbare gebied is slechts een derde van het gebied waarop 50 jaar geleden nog wijnstokken stonden, op de vroegere wijngaarden staan nu veelal villa's voor de rijken uit Barcelona. In ruil voor de verloren gegane gronden hebben de bodega's hoger gelegen gronden gekregen.
Alella blijft, ondanks de toegenomen bebouwing en dankzij de afstand tot Barcelona, een interessant gebied om even rond te kijken, wat te eten en de plaatselijke wijnen te proeven.


Mijn favoriete wijnen van tussen de 5 en 7 Euro uit Alella zijn:
- Pansa Blanca, VI blanc Classic 2008 van Marfil, de oorspronkelijke wijncooperatie van Alella, opgericht in 1906. Dit is een van de schaarse wijnen die nog volgens de oude stijl gemaakt wordt, wat een halfdroge witte wijn oplevert. Zeer prettig om op een zomers terras te drinken.
- Marques de Alella Classic van Parxet. Eveneens 100% Pansa Blanca, iets beter en complexer dan de Pansa Blanca van Marfil.
- Serralada de Marina van Altrabanda. Zelfs in Barcelona is deze zeer kleine bodega met slechts 3 hectare onbekend. Men maakt in een oude boerderij tussen alle nieuwbouw verrassend frisse wijnen.

Zowel Marfil als Parxet, maar ook bodega's als Alta Alella en Roura, maken in de categorie 10 Euro en duurder onder andere goede rode wijnen, frisse Cava's en zelfs houtgelagerde chardonnay's.
Heb je belangstelling om onder begeleiding dit gebied te bezoeken kijk dan hier.

Bezoek aan Codorniu

De meeste mensen zullen niet direct de link leggen tussen Barcelona en bubbelwijn.

Toch ligt het hart van de Spaanse Champagne, of beter gezegd de Cava-wijnen, op slechts een kleine 40 kilometer van Barcelona.

Tot eind jaren 50 noemden de Catalaanse Cava-makers hun drank nog Xampán of Champán, omdat het op dezelfde wijze als Champagne gemaakt wordt.

Maar na die tijd mocht deze naam alleen nog gebruikt worden binnen de Europese gemeenschap worden door producenten uit de Champagne-regio.
Aangezien de wijnproducenten hun "normale" wijn bovengronds bewaarden en de bruisende wijn in enorme kelders bewaarden (Cava betekent kelder in het Spaans), was de keuze voor de naam voor de Spaanse Champagne al snel gemaakt: Cava.

Zo'n 95% van alle Cava komt uit Catalonie en maar liefst 75% uit het gebied rond de "hoofdstad" van de Cava; Sant Sadurni d'Anoia, dat eerder de indruk geeft van een gemoedelijk dorp dan van de hoofdstad van een drank voor feestelijke gelegenheden.

De 2 grootste Cava-producenten uit het dorp zijn tevens elkaars grootste vijanden, Freixenet en Codorniu. Het verhaal gaat dat voor de 80-er jaren serie Falcon Crest de verhaallijnen gebaseerd waren op de ruzie's tussen deze 2 familiebedrijven die nog steeds voortduren.

Laatst bracht ik met Cava-expert Eduard (van hem zijn de foto's) een bezoek aan Codorniu, de grondleggers van de Cava. Aan 1 van de vele bewindvoerders vanaf 1551, Josep Raventos, is het te danken dat, na grondige studie in de Champagne-streek, hier in 1872 de kiem voor de huidige Cava-industrie gelegd is.
Persoonlijk wilde ik hier al enige tijd heen omdat het complex bekend staat als modernistisch monument en omdat hun "Anna de Codorniu" een van mijn Cava-favorieten is (hier voor zo'n 7 a 8 Euro in de winkel te koop).

Allereerst werden we in het luxueuze hoofdgebouw, oftewel de kathedraal, ontvangen.













Dit gebouw (de oorspronkelijke bodega) en de rest van het indrukwekkende complex is ontworpen door een tijdgenoot van Gaudi, en samen met hem 1 van de 3 meest beroemde Catalaanse modernistische architecten; Josep Puig I Cadafalch. Kunst is in het hele complex als een rode draad aanwezig.

Vervolgens kregen we in een kleine bioscoop een 10 minuten durende promo-film te zien, duidelijk op Amerikaanse leest geschoeid. Woorden als "de beste", "de eerste", "meest innovatieve" etc. waren niet van de lucht, het was duidelijk dat men hier geen last heeft van valse bescheidenheid.

Hierna nam onze zeer sympathieke baskische gids het over en kregen we een rondleiding met uitleg over de bereidingswijze van Cava.













We werden door de tuinen geleid langs het oorspronkelijke woonhuis van de familie en vervolgens begaven we ons naar het gebouw waar oorspronkelijk de Cava in gebotteld werd.
Er zijn nog enkele museumstukken bewaard gebleven die je nu rustig kunt bekijken.




Indrukwekkend is het ondergrondse gangenstelsel met een totale lengte van 38 km, waar de wijnen aan hun 2e fermentatie bezig zijn. Je wordt met een treintje langs een immense rij stoffige flessen gereden.

De flessen Cava die je tijdens het traject ziet liggen daar trouwens puur voor de show (zo had Eduard meteen al door), ze liggen al zo lang te fermenteren dat ze hoogstwaarschijnlijk niet meer te drinken zijn.

Na een korte wandeling door de vochtige gangen, kom je terecht in de ruimte waar ooit de eerste fles Cava werd gebotteld. Hier zijn nog wat kogelgaten uit de Spaanse burgeroorlog te bewonderen. Over de precieze toedracht deed onze gids geen uitspraken omdat politiek niet iets is waar men de vingers aan wil branden...

Tot slot kregen we terug in het hoofdgebouw nog een glas Cava (Gran Ultra Plus), en daar was niks mis mee.