Wijngaarden in een wereldstad

Wat veel bezoekers van Barcelona niet weten is dat deze metropool omringd wordt door vele wijngebieden.
Binnen een straal van 150 kilometer om de stad liggen maar liefst 12 verschillende Catalaanse gebieden die de kwaliteitstitel " Denominacion de Origen" mogen voeren (DO, vergelijkbaar met AC, de Franse Appellation Contrôlée).
Vandaag een impressie van het kleinste van deze wijngebieden, dat tevens het dichtst bij Barcelona ligt en door de oprukkende woningbouw vrijwel onderdeel van de stad is: Alella.

100 jaar geleden was de plaats Alella en het eromheen liggende gebied een oase van rust. Tegen de heuvels gelegen en met uitzicht op zee was het (en is het nog steeds) één van de favoriete plekken van de welgestelden uit Barcelona. Gaudi is hier vaak in zijn jongere jaren te gast geweest bij een van zijn latere opdrachtgevers, dhr. Vicens, waarvoor hij Casa Vicens voor ontworpen heeft.

Alella is een van de weinige Spaanse wijngebieden waar stille witte wijn het belangrijkst is, alhoewel in de afgelopen jaren er tevens goede rode wijnen en een aantal zeer aardige rosados (rosé's) gemaakt worden. De meeste bodega's maken ook Cava.
De druif waar men het meest trots op is de Pansa Blanca, een autochtone druivenras die in andere Catalaanse gebieden bekend staat als Xarel-lo. Door het bijzondere sub-klimaat en de bodem van wit granietzand (in de dichtbij de zee gelegen wijngaarden) danwel kalksteen (in hoger gelegen wijngaarden) geeft de Pansa Blanca echter een heel ander resultaat op dan de Xarel-lo in b.v. de Penedes.

Het voor wijnbouw beschikbare gebied is slechts een derde van het gebied waarop 50 jaar geleden nog wijnstokken stonden, op de vroegere wijngaarden staan nu veelal villa's voor de rijken uit Barcelona. In ruil voor de verloren gegane gronden hebben de bodega's hoger gelegen gronden gekregen.
Alella blijft, ondanks de toegenomen bebouwing en dankzij de afstand tot Barcelona, een interessant gebied om even rond te kijken, wat te eten en de plaatselijke wijnen te proeven.


Mijn favoriete wijnen van tussen de 5 en 7 Euro uit Alella zijn:
- Pansa Blanca, VI blanc Classic 2008 van Marfil, de oorspronkelijke wijncooperatie van Alella, opgericht in 1906. Dit is een van de schaarse wijnen die nog volgens de oude stijl gemaakt wordt, wat een halfdroge witte wijn oplevert. Zeer prettig om op een zomers terras te drinken.
- Marques de Alella Classic van Parxet. Eveneens 100% Pansa Blanca, iets beter en complexer dan de Pansa Blanca van Marfil.
- Serralada de Marina van Altrabanda. Zelfs in Barcelona is deze zeer kleine bodega met slechts 3 hectare onbekend. Men maakt in een oude boerderij tussen alle nieuwbouw verrassend frisse wijnen.

Zowel Marfil als Parxet, maar ook bodega's als Alta Alella en Roura, maken in de categorie 10 Euro en duurder onder andere goede rode wijnen, frisse Cava's en zelfs houtgelagerde chardonnay's.
Heb je belangstelling om onder begeleiding dit gebied te bezoeken kijk dan hier.

Bezoek aan Codorniu

De meeste mensen zullen niet direct de link leggen tussen Barcelona en bubbelwijn.

Toch ligt het hart van de Spaanse Champagne, of beter gezegd de Cava-wijnen, op slechts een kleine 40 kilometer van Barcelona.

Tot eind jaren 50 noemden de Catalaanse Cava-makers hun drank nog Xampán of Champán, omdat het op dezelfde wijze als Champagne gemaakt wordt.

Maar na die tijd mocht deze naam alleen nog gebruikt worden binnen de Europese gemeenschap worden door producenten uit de Champagne-regio.
Aangezien de wijnproducenten hun "normale" wijn bovengronds bewaarden en de bruisende wijn in enorme kelders bewaarden (Cava betekent kelder in het Spaans), was de keuze voor de naam voor de Spaanse Champagne al snel gemaakt: Cava.

Zo'n 95% van alle Cava komt uit Catalonie en maar liefst 75% uit het gebied rond de "hoofdstad" van de Cava; Sant Sadurni d'Anoia, dat eerder de indruk geeft van een gemoedelijk dorp dan van de hoofdstad van een drank voor feestelijke gelegenheden.

De 2 grootste Cava-producenten uit het dorp zijn tevens elkaars grootste vijanden, Freixenet en Codorniu. Het verhaal gaat dat voor de 80-er jaren serie Falcon Crest de verhaallijnen gebaseerd waren op de ruzie's tussen deze 2 familiebedrijven die nog steeds voortduren.

Laatst bracht ik met Cava-expert Eduard (van hem zijn de foto's) een bezoek aan Codorniu, de grondleggers van de Cava. Aan 1 van de vele bewindvoerders vanaf 1551, Josep Raventos, is het te danken dat, na grondige studie in de Champagne-streek, hier in 1872 de kiem voor de huidige Cava-industrie gelegd is.
Persoonlijk wilde ik hier al enige tijd heen omdat het complex bekend staat als modernistisch monument en omdat hun "Anna de Codorniu" een van mijn Cava-favorieten is (hier voor zo'n 7 a 8 Euro in de winkel te koop).

Allereerst werden we in het luxueuze hoofdgebouw, oftewel de kathedraal, ontvangen.













Dit gebouw (de oorspronkelijke bodega) en de rest van het indrukwekkende complex is ontworpen door een tijdgenoot van Gaudi, en samen met hem 1 van de 3 meest beroemde Catalaanse modernistische architecten; Josep Puig I Cadafalch. Kunst is in het hele complex als een rode draad aanwezig.

Vervolgens kregen we in een kleine bioscoop een 10 minuten durende promo-film te zien, duidelijk op Amerikaanse leest geschoeid. Woorden als "de beste", "de eerste", "meest innovatieve" etc. waren niet van de lucht, het was duidelijk dat men hier geen last heeft van valse bescheidenheid.

Hierna nam onze zeer sympathieke baskische gids het over en kregen we een rondleiding met uitleg over de bereidingswijze van Cava.













We werden door de tuinen geleid langs het oorspronkelijke woonhuis van de familie en vervolgens begaven we ons naar het gebouw waar oorspronkelijk de Cava in gebotteld werd.
Er zijn nog enkele museumstukken bewaard gebleven die je nu rustig kunt bekijken.




Indrukwekkend is het ondergrondse gangenstelsel met een totale lengte van 38 km, waar de wijnen aan hun 2e fermentatie bezig zijn. Je wordt met een treintje langs een immense rij stoffige flessen gereden.

De flessen Cava die je tijdens het traject ziet liggen daar trouwens puur voor de show (zo had Eduard meteen al door), ze liggen al zo lang te fermenteren dat ze hoogstwaarschijnlijk niet meer te drinken zijn.

Na een korte wandeling door de vochtige gangen, kom je terecht in de ruimte waar ooit de eerste fles Cava werd gebotteld. Hier zijn nog wat kogelgaten uit de Spaanse burgeroorlog te bewonderen. Over de precieze toedracht deed onze gids geen uitspraken omdat politiek niet iets is waar men de vingers aan wil branden...

Tot slot kregen we terug in het hoofdgebouw nog een glas Cava (Gran Ultra Plus), en daar was niks mis mee.