Goedkoop Cava drinken in Barcelona

In het gastronomische paradijs Barcelona kun je wijn en Cava drinken op vele plekken.
Naast het aanbod in de restaurants is er een grote verscheidenheid aan wijn- en Cavabarren en zelfs wijnrestaurants. Van luxe en strak uitziende gelegenheden zoals Monvinic en de wijnbar van Torres op Passeig de Gracia, tot kleine, vaak in volksbuurten verstopte, barretjes waar men wijn direct uit grote wijnvaten schenkt of waar men de "eigen" Cava verkoopt.
Een bijzonder voorbeeld van laatstgenoemde is Can Paixano, oftewel La Xampanyeria zoals het in de volksmond heet. Een naam die nog uit de tijd komt dat Cava nog Spaanse Champagne genoemd mocht worden.

La Xampanyeria is een bizarre gelegenheid waar je rond 2 uur ´s middags op een doordeweekse dag een uiterst gevarieerd publiek aantreft. Broederlijk naast elkaar staan hier lunchende arbeiders van de plantsoenendienst en gepensioneerde lokale oudjes tot verbijsterde (veelal Amerikaanse) toeristen. Dat deze laatsten verbijsterd zijn is begrijpelijk. De lokatie is om te beginnen al curieus, in een vervallen straatje waar je rond lunchtijd alleen maar met rolluiken afgesloten winkels vindt met halverwege deze pijpenla.


Maximaal 45 mensen kunnen naar binnen, en dit blijkt exclusief de 5 barmannen te zijn die continu druk in de weer zijn om alle broodjes razendsnel klaar te maken en de Cava-flessen aan de lopende band te openen. De glazen Cava kun je direct aan de bar bestellen (enige assertiviteit is vereist). Men heeft van Brut (droog) tot zoet en verder nog de zeer populaire Cava Rosado (Rosé), vanaf 0,85 tot 1,20 Euro per glas. Wat de meeste gasten doen is een fles bestellen, te koop aan de bar van 4,10 tot 5,95 Euro. Enige bijkomende voorwaarde is dat je ook een van de broodjes moet kopen, op een lege maag kun je natuurlijk geen cava drinken.

Het bestellen van flessen aan de bar kan trouwens slechts tot 5 uur ´s middags, daarna kan je alleen nog maar per glas bestellen, al mag je nog wel in het piepkleine winkelgedeelte een fles kopen (nog goedkoper dan aan de bar) en die elders opdrinken.
La Xampanyeria is open vanaf 9 uur ´s ochtends tot half 11 's avonds. Zondags gesloten.
Het adres is Carrer de la Reina Cristina, 7. Dit ligt tussen El Born, Barceloneta en Port Vell (de oude haven) in.

Bezoek aan Cava-producent Freixenet

20 jaar geleden zag ik ze al in de Nederlandse supermarkten staan, naast andere flessen bubbeltjeswijn:
Donkere flessen met daarop dreigende teksten als Cordon Negro en Freixenet. Op dat moment wist ik weinig van Spanje en van Spaanse wijn en had ik geen idee dat Freixenet een bodega was die toen al grootschalig het Spaanse alternatief voor Champagne produceerde.
In de jaren 50 heette deze drank ook nog Champan of (op zijn Catalaans) Xampan, maar na protesten van franse zijde moest men een andere naam verzinnen en kwam men uit op de naam Cava.

Afgelopen week bezocht ik het hoofdkwartier van Freixenet. Een modernistisch, opvallend gebouw, aan het spoorwegstation van de hoofdstad van de Cava; Sant Sadurni d'Anoia, op 40 kilometer van Barcelona.

Nu is Freixenet niet de oudste Spaanse Cavaproducent. Die eer wordt opgeëist door buurman en grote concurrent Codorniu, waar ik vorig jaar op bezoek ben geweest, maar wel degene die de grootste hoeveelheden Cava verkoopt. Dit is voornamelijk te danken aan de verkopen buiten Spanje, waar Freixenet zijn grote concurrent de loef afsteekt.
In Spanje is Freixenet superbekend, niet in het minst door de jaarlijkse reclamecampagnes tijdens de kerst/nieuwjaarsperiode waar men vanaf 1977 bekende personen zols Liza Minelli, Gene Kelly, Paul Newman, Sharon Stone, Kim Basinger, Penelope Cruz en Martin Scorcese voor heeft ingeschakeld.
Freixenet verkoopt 200 miljoen flessen Cava per jaar en heeft in zijn kelders (oftewel Cavas in het Spaans, vandaar de naam) een kleine 120 miljoen flessen die liggen te rijpen om in de komende jaren op de markt te worden gebracht. Verder liggen de meest bijzondere exemplaren uit het verleden ook nog te wachten op een bijzondere gelegenheid om geopend te worden.

Een bezoek aan Freixenet gaat dan ook, net als bij buurman Codorniu, gepaard met een treinritje door de kelders waar inderdaad onafzienbare rijen met flessen liggen.
Tijdens de rondleiding was duidelijk te zien dat Freixenet een geoliede verkoopmachine is, gebaseerd op de fundamenten die door de familie Ferrer in het begin van de 20e eeuw gelegd zijn. De rondleiding zelf werd door een vriendelijke medewerker gedaan, maar het was duidelijk te zien dat dit echt op de automatische piloot ging.

Het meest verbazingwekkende moment maakte ik echter mee toen werd verteld hoe de man die Freixenet in de eerste helft van de 20e eeuw op het succesvolle Cavapad had gezet aan zijn einde was gekomen.
In niet meer dan 10 seconden werd slechts gemeld dat Freixenet bijna op had gehouden te bestaan nadat deze Pere Ferrer in 1936, samen met zijn oudste zoon, in de Spaanse burgeroorlog was omgekomen. Het bedrijf is uiteindelijk gered door zijn weduwe (Dolors Sala, waar de Freixenet Cava DS naar genoemd is) en haar dochter. In de jaren 50 is het vervolgens op het internationale succespad gezet door kleinzoon Josep Ferrer. Maar hoe is de oude Pere Ferrer dan omgekomen vraag je je af?

Zoals gebruikelijk wordt er hier weinig ruchtbaarheid gegeven aan zaken die tijdens de burgeroorlog (1936-1939) en tijdens de Franco-dictatuur daarna (1939-1975) zijn voorgevallen.
Thuisgekomen was het op Internet dan ook even goed zoeken, maar uiteindelijk kwam ik erachter dat vader en zoon zonder enig vorm van proces tijdens het begin van de burgeroorlog met nog 22 anderen uit het dorp geëxecuteerd zijn. En dan niet door Falangisten van Franco, maar door zijn democratisch gekozen tegenstanders. Een aantal van deze executeurs zijn op hun beurt in 1939 weer door de mannen van Franco op dezelfde manier aan hun einde gekomen. Zo blijkt weer eens dat de 20e-eeuwse
Spaanse geschiedenis absoluut geen zwart-wit verhaal is, vandaar dat een groot bedrijf als Freixenet nog steeds in Spanje gevoeligheden wil vermijden en men zelfs over het overlijden van de oprichter er het zwijgen toe doet.

Dan weer terug naar de tour, en waar het eigenlijk om te doen is bij een bezoek aan een wijnmaker; het proeven van de wijnen.

Aan het einde van de tour kregen wij eerst een glas Cordon Negro voorgezet, samen met Carta Nevada het commerciële succesnummer van Freixenet in Spanje, maar vooral in het buitenland. Voor mij is dit een Cava die prima te drinken is, maar niet echt bijzonder. Een fles Cordon Negro kost in Spanje in de supermarkt tussen de 6 en 7 Euro.
Na dit aperitief nog eens 2 meer bijzondere Cava's gedronken. Als eerste de eerder genoemde Cuvee D.S. Brut Reserva. Een Cava die 4 jaar op de fles gerijpt is en hier in de winkel rond de 20 Euro kost. Een bijzondere Cava met een lange afdronk, maar
niet helemaal mijn ding. Is niet zo fris zoals ik graag een Cava drink en smaakt een beetje belegen naar mijn smaak. Ik was meer gecharmeerd van de Reserva Real, speciaal voor het Spaanse koningshuis in het leven geroepen, die in de Spaanse wijnhandel voor rond de 25 Euro verkocht wordt. Een complexe, maar toch frisse, droge, Cava met karakter.
Al met al is Freixenet een bodega waar je ontzag voor mag hebben gezien hun commerciële aanpak en hun succes, maar vind ik het zelf toch interessanter om bij kleinere, meer intieme bodega's op bezoek te gaan, waar je nog echt een persoonlijke behandeling krijgt.

Wijn proeven in Alella

In het al eerder beschreven wijngebied Alella zijn er enkele wijnhuizen die goede tot zeer goede wijnen maken.
Een bodega die zijn best doet steeds betere wijnen te maken, en daarin ook goed slaagt, is Alta Alella. Een wijnhuis dat zeer goed verstopt ligt tussen de heuvels vlakbij Barcelona. Om er te komen moet je eerst door de nieuwe wijken van het dorp Alella navigeren om vervolgens via een zanderige landweg in een soort oase terecht te komen. Vandaag had men de open dag voor klanten en er was zo'n massale opkomst dat de (over het algemeen boven modale) auto's voor 1 keer per jaar in de wijngaarden geparkeerd moesten worden.

In de moderne behuizing was het ondanks de drukte een zeer relaxte sfeer. Geen drukdoenerij, ondanks de vele up-market bezoekers, en daar houden wij wel van.

De best gewaardeerde en ook duurste wijnen van Alta Alella zijn de witte Lanius, gemaakt van Pansa Blanca, Chardonnay, Sauvignon Blanc en Viognier, en de rode Orbus, die voor 100% uit Syrah bestaat. Verder maakt men goede Cava, waarvan de Privat Reserva Brut Nature de beste prijs/kwaliteit verhouding heeft. De nieuwe aanplant laat zien dat men van plan is om de bescheiden productie van 60.000 liter in de toekomst te verhogen.

Naast deze en vele andere wijnen van Alta Alella waren er ook wijnen van de bodega Mas Igneus aanwezig. De gastheer blijkt namelijk 50% eigenaar te zijn van dit wijnhuis uit de Priorat, de andere 50% zijn in handen van de wijnmaker van het ecologische Albet i Noya. Ook de wijnwereld blijkt heel klein te zijn. Mijn favoriet van deze bodega is de witte Mas Igneus FA 104, gemaakt van Garnacha Blanca. De 2008-editie is wat mij betreft uitstekend te drinken, een echt op hout gelegen krachtpatser.
Dat de combinatie van wijn en eten steeds belangrijker wordt hebben ze bij Alta Alella ook begrepen. Meerdere restaurants uit de omgeving hadden de gelegenheid gekregen om via tapas-gerechten een voorproefje uit hun keuken te krijgen. Men had er nog als prijsvraag aan gekoppeld welk gerecht het beste bij de nieuwe Syrah van Alta Alella past.

Al met al een zeer geslaagde open dag voor de bezoekers. Laten we hopen dat het voor de organisatoren ook geslaagd is geweest, dan herhalen ze dit volgend jaar vast weer.
Heb je belangstelling om onder begeleiding dit gebied te bezoeken kijk dan hier.

Wijnproeverij Penedes

Deze week werd in Barcelona een open dag georganiseerd waar een zevental wijnproducenten uit het Spaanse wijngebied Penedes hun wijnen voor 2009 presenteerden.

Aanwezig waren de volgende bodega's:
- Albet i Noya met de wijnen "Syrah Col-lecio 2006", "Reserva Marti 2004" en "Finca la Milana 2005"
- Alemany I Corrio met de wijnen "Pas Curtei 2006" en "Sot Lefriec 2004"
- Augustus met de wijnen "Cabernet Franc 2006", "Chardonnay 2007" en "Syrah-Merlot 2007"
- Gramona met de wijnen "Rosat Primeur 2008", "Mas Escorpi 2008", "Gessami 2008", "Xarel-lo 2004" en "Vi de gel Gewurztraminer 2007"
- Can Feixes met de wijnen "Blanc Seleccio 2007", "Chardonnay 2005", "Negre 2005" en "Reserva Especial 2000"
- Gran Caus met de wijnen "Negre 2002", "Vinya la Calma 2005" en "Xarel-lo Pairal 2005"
- Pardas met de wijnen "Negre Franc 2006", "Xarel-lo 2007" en "Aspriu 2005"

Penedes staat vooral bekend als gebied waar enorme hoeveelheden Cava geproduceerd worden. De laatste jaren zijn er echter steeds meer bodega's die proberen kwalitatief hoogwaardige stille wijnen te produceren. Wat mij opvalt is dat van de 3 inheemse druivenrassen die normaal voor Cava gebruikt worden, de Xarel-lo steeds vaker op eigen kracht in de fles verschijnt, en zelfs een paar keer met wat hout-lagering. De Xarel-lo's van de proeverij vond ik prima te drinken, sympathiek, maar niet super.

Het gemiddelde niveau van de wijnen op de open dag vond ik goed, al zijn het naar mijn mening geen absolute toppers (1 of 2 uitzonderingen daargelaten). Bij een groot aantal rode wijnen had ik ook de indruk dat ze nu nog wat jong zijn, of dat ze een wat langere tijd in de karaf hadden mogen blijven. Dit was vooral het geval bij de wijnen van Pardas. Over het algemeen was ik het meest onder de indruk van de (biologische) wijnmaker Albet i Noya, terwijl Alemany i Corrio de meest aparte wijnen had.

Ik heb niet alle wijnen kunnen proeven, maar gebaseerd op degenen die ik heb geproefd is dit mijn persoonlijke top 5:
1. Albet i Noya, Finca La Milana 2005
2. Alemany i Corrio, Sot Lefriec 2004
3. Albet i Noya, Syrah Col-lecio 2006
4. Albet i Noya, Reserva Marti 2004
5. Gramona Mas Escorpi 2008

Bijzonderheden:
- de Gran Caus Vinya La Calma (Chenin Blanc!) vond ik een aangename wijn met een lange afdronk, waar de zuren wat mij betreft echter te prominent aanwezig waren. Om mij heen hoorde ik echter uitsluitend lyrische commentaren, dus mijn smaak/mening kwam duidelijk niet overheen met die van de overige aanwezigen wat deze wijn betreft.
- De Pas Curtei 2006 had een geur die nog het meest weg had van... bloemkool.
- De Gramona Vi de gel Gewurztraminer is een heerlijke dessertwijn (Eiswein) die ik als enige dessertwijn uit mijn top-5 heb gelaten maar er eigenlijk in had moeten staan.

Bezoek aan Codorniu

De meeste mensen zullen niet direct de link leggen tussen Barcelona en bubbelwijn.

Toch ligt het hart van de Spaanse Champagne, of beter gezegd de Cava-wijnen, op slechts een kleine 40 kilometer van Barcelona.

Tot eind jaren 50 noemden de Catalaanse Cava-makers hun drank nog Xampán of Champán, omdat het op dezelfde wijze als Champagne gemaakt wordt.

Maar na die tijd mocht deze naam alleen nog gebruikt worden binnen de Europese gemeenschap worden door producenten uit de Champagne-regio.
Aangezien de wijnproducenten hun "normale" wijn bovengronds bewaarden en de bruisende wijn in enorme kelders bewaarden (Cava betekent kelder in het Spaans), was de keuze voor de naam voor de Spaanse Champagne al snel gemaakt: Cava.

Zo'n 95% van alle Cava komt uit Catalonie en maar liefst 75% uit het gebied rond de "hoofdstad" van de Cava; Sant Sadurni d'Anoia, dat eerder de indruk geeft van een gemoedelijk dorp dan van de hoofdstad van een drank voor feestelijke gelegenheden.

De 2 grootste Cava-producenten uit het dorp zijn tevens elkaars grootste vijanden, Freixenet en Codorniu. Het verhaal gaat dat voor de 80-er jaren serie Falcon Crest de verhaallijnen gebaseerd waren op de ruzie's tussen deze 2 familiebedrijven die nog steeds voortduren.

Laatst bracht ik met Cava-expert Eduard (van hem zijn de foto's) een bezoek aan Codorniu, de grondleggers van de Cava. Aan 1 van de vele bewindvoerders vanaf 1551, Josep Raventos, is het te danken dat, na grondige studie in de Champagne-streek, hier in 1872 de kiem voor de huidige Cava-industrie gelegd is.
Persoonlijk wilde ik hier al enige tijd heen omdat het complex bekend staat als modernistisch monument en omdat hun "Anna de Codorniu" een van mijn Cava-favorieten is (hier voor zo'n 7 a 8 Euro in de winkel te koop).

Allereerst werden we in het luxueuze hoofdgebouw, oftewel de kathedraal, ontvangen.













Dit gebouw (de oorspronkelijke bodega) en de rest van het indrukwekkende complex is ontworpen door een tijdgenoot van Gaudi, en samen met hem 1 van de 3 meest beroemde Catalaanse modernistische architecten; Josep Puig I Cadafalch. Kunst is in het hele complex als een rode draad aanwezig.

Vervolgens kregen we in een kleine bioscoop een 10 minuten durende promo-film te zien, duidelijk op Amerikaanse leest geschoeid. Woorden als "de beste", "de eerste", "meest innovatieve" etc. waren niet van de lucht, het was duidelijk dat men hier geen last heeft van valse bescheidenheid.

Hierna nam onze zeer sympathieke baskische gids het over en kregen we een rondleiding met uitleg over de bereidingswijze van Cava.













We werden door de tuinen geleid langs het oorspronkelijke woonhuis van de familie en vervolgens begaven we ons naar het gebouw waar oorspronkelijk de Cava in gebotteld werd.
Er zijn nog enkele museumstukken bewaard gebleven die je nu rustig kunt bekijken.




Indrukwekkend is het ondergrondse gangenstelsel met een totale lengte van 38 km, waar de wijnen aan hun 2e fermentatie bezig zijn. Je wordt met een treintje langs een immense rij stoffige flessen gereden.

De flessen Cava die je tijdens het traject ziet liggen daar trouwens puur voor de show (zo had Eduard meteen al door), ze liggen al zo lang te fermenteren dat ze hoogstwaarschijnlijk niet meer te drinken zijn.

Na een korte wandeling door de vochtige gangen, kom je terecht in de ruimte waar ooit de eerste fles Cava werd gebotteld. Hier zijn nog wat kogelgaten uit de Spaanse burgeroorlog te bewonderen. Over de precieze toedracht deed onze gids geen uitspraken omdat politiek niet iets is waar men de vingers aan wil branden...

Tot slot kregen we terug in het hoofdgebouw nog een glas Cava (Gran Ultra Plus), en daar was niks mis mee.